• 

Στο πλαίσιο των Πράσινων Πολιτιστικών Διαδρομών 2026 (21-24 Μαΐου), η Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας θα υλοποιήσει τις ακόλουθες δράσεις στους αρχαιολογικούς χώρους Γιτάνων και Ντόλιανης:

21 Μαΐου: Eκπαιδευτική δράση «Ας το πάρει το ποτάμι», αρχαιολογικός χώρος Γιτάνων

Η δράση απευθύνεται μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και έχει ως κεντρικό άξονα την παράσταση ενός θεατρικού μονόπρακτου από τους μαθητές και θα υλοποιηθεί στο αρχαίο θέατρο των Γιτάνων. Η θέση του θεάτρου σε μία θέση ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, σε ελάχιστη απόσταση από την κοίτη του ποταμού Καλαμά, αποτελεί αφορμή για την επισήμανση της αμφίδρομης σχέσης φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος και την ευαισθητοποίηση των μαθητών σε θέματα προστασίας των αρχαίων μνημείων και του φυσικού περιβάλλοντος.

Το έργο, που αποτελεί το εφιαλτικό όνειρο ενός εφήβου, αναφέρεται στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, την αύξηση της θερμοκρασίας και τη μείωση των αποθεμάτων νερού και αντλεί έμπνευση από  το μελοποιημένο ποίημα του Νίκου Γκάτσου «Ο Εφιάλτης της Περσεφόνης».

*Επιμέλεια θεατρικού κειμένου: Στέφανος Βασιλειάδης - Αγγελική Βασιλάκου

22 Μαΐου, «Τοπία Άχρονα, Μνημεία Χιλιόχρονα», Περιήγηση στην αρχαία Φανοτή/Ντόλιανη

Η  θεματική ξενάγηση στον αρχαιολογικό χώρο της αρχαίας Φανοτής (Ντόλιανη) απευθύνεται στο ευρύ κοινό. Μέσα από τη δράση αυτή, οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να αφουγκραστούν την ιστορία ενός τοπίου σμιλεμένου από τη δύναμη του νερού και του χρόνου καθώς το εντυπωσιακό φυσικό ανάγλυφο, με τις απόκρημνες χαράδρες και το ποτάμιο οικοσύστημα του Καλαμά, πλαισιώνει τα αρχαία κατάλοιπα καθιστώντας τον χώρο έναν ζωντανό τόπο μάθησης και αναστοχασμού για τη σχέση ανθρώπου και περιβάλλοντος.

Χτισμένος σε στρατηγική θέση, στην κορυφή χαμηλού λόφου, πάνω από τα Μικρά Στενά του ποταμού Καλαμά, ο οικισμός , αποτέλεσε κέντρο του φύλου των Φανοτέων Θεσπρωτών από την εποχή της ίδρυσής του στο β΄ μισό του 4ου αι. π.Χ., διαδραματίζοντας σημαντικό ρόλο κατά τη διάρκεια του τελευταίου Μακεδονικού πολέμου. Η ακμή του τοποθετείται στην ελληνιστική περίοδο, ενώ η κατοίκησή συνεχίζεται σχεδόν αδιάλειπτα έως και τα νεότερα χρόνια.

Από την ελληνιστική ακμή στη ρωμαϊκή αναδιοργάνωση και επανάχρηση των αρχαίων κτιρίων,  και από την ανάπτυξη ενός ακμαίου αγροτοκτηνοτροφικού οικισμού της βυζαντινής περιόδου στην οθωμανική επιβίωση, η Ντόλιανη αποτελεί ένα παλίμψηστο της ανθρώπινης παρουσίας στην περιοχή. Τα επιβλητικά επάλληλα ισοδομικά τείχη μπροστά στα οποία συντρίφτηκαν οι λεγεώνες του Appius Claudius τον χειμώνα του 170/169 π.Χ., διαδέχεται ο μονόχωρος ναΐσκος που κατασκευάζετα την βυζαντινή περίοδο επάνω στο δυτικό πύργο της κύριας πύλης της αρχαίας οχύρωσης, ο οποίος την οθωμανική περίοδο δίνει την θέση του στο μουσουλμανικό τέμενος ή τεκέ πιθανώς των  Μπεκτασήδων (Bektaşi) δερβίσηδων, που ιδρύεται στο νότιο τμήμα του οικισμού, επάνω σε πύργο της εσωτερικής αρχαίας οχύρωσης.